PS.062.2.2014
Dokument : 2014-250722

PROGRAM WSPÓŁPRACY MIASTA RYBNIKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI
I INNYMI PODMIOTAMI PROWADZĄCYMI DZIAŁALNOŚĆ POŻYTKU PUBLICZNEGO 
NA ROK 2015

WSTĘP

Miasto Rybnik, mając na względzie chęć optymalizacji działań w zakresie poprawy jakości życia i pełnego zaspokojenia potrzeb mieszkańców, konsekwentnie od lat wzmacnia współpracę z sektorem pozarządowym. Harmonijna i poprawna współpraca samorządu                       z organizacjami pozarządowymi to jeden z fundamentów społeczeństwa obywatelskiego, stanowiący istotny czynnik integrujący i aktywizujący społeczność lokalną w diagnozowaniu i rozwiązywaniu problemów lokalnych. Wzajemnie zsynchronizowane działania, oparte                  na zasadzie partnerstwa, zwiększają efektywność i skuteczność realizowanych zadań własnych i zleconych Miasta Rybnika. Dodatkową korzyścią płynącą ze współpracy Miasta                z tzw. trzecim sektorem jest pełniejsze wykorzystanie potencjału organizacji pozarządowych        i podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego.

Program współpracy Miasta Rybnika z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego stanowi dokument określający cele, zasady i formy współpracy, wskazuje zakres przedmiotowy i określa zadania priorytetowe, precyzuje tryb powołania komisji konkursowych do opiniowania ofert                             w otwartych konkursach ofert oraz sposób realizacji programu, jego oceny i tworzenia. Program został stworzony na bazie wieloletnich doświadczeń wyniesionych ze współpracy prowadzonej przez Miasto z podmiotami, w oparciu o wiedzę i praktykę pracowników Urzędu Miasta Rybnika oraz podmiotów działających na terenie Miasta.

Dokument stanowi swoistą deklarację woli kontynuowania współpracy                                    z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy                 o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w zakresie prowadzonej działalności                  w sferze zadań publicznych oraz kształtowania wzajemnych relacji tak, aby współpraca nieustannie się rozwijała. 

ROZDZIAŁ 1
ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU ORAZ ZASADY WSPÓŁPRACY 

1. Przedmiotem Programu jest:
1)	określanie potrzeb społecznych oraz sposobu ich zaspakajania,
2)	realizacja zadań Miasta w sferze pożytku publicznego.

2. Współpraca Miasta z podmiotami odbywać się będzie na zasadach:
1)	pomocniczości - co oznacza w szczególności, że Miasto i podmioty wzajemnie się wspierają w skutecznej realizacji zadań publicznych, uzasadnionych potrzebami wspólnoty samorządowej,
2)	suwerenności stron - co oznacza, że stosunki pomiędzy Miastem a podmiotami kształtowane będą z poszanowaniem wzajemnej autonomii i niezależności swojej działalności statutowej,            z uznaniem przez strony ich prawa do samodzielnego definiowania i rozwiązywania problemów, zwłaszcza tych należących do sfery zadań publicznych,
3)	partnerstwa - co oznacza, że Miasto gwarantuje podmiotom m.in. udział w planowaniu realizowanych zadań, określeniu sposobu ich realizacji, rozeznawaniu i definiowaniu problemów mieszkańców, proponowaniu zasad współpracy,
4)	efektywności - co oznacza, że Miasto może zlecać realizację swoich zadań publicznych podmiotom, a te gwarantują, że wykonają je w sposób profesjonalny, efektywny, oszczędny 
i terminowy zaś obie strony wspólnie będą dążyć do osiągnięcia najlepszych rezultatów podczas wykonywania zadań publicznych,
5)	uczciwej konkurencji i jawności - co oznacza w szczególności zachowanie przejrzystości podejmowanych działań oraz informowanie w granicach wyznaczonych przez prawo,                          o ich przebiegu, w tym  udostępnianie  informacji o zamiarach, celach, efektach współpracy, wysokości środków finansowych zaplanowanych w budżecie Miasta na realizację zadań publicznych oraz kryteriach stosowanych przy wyborze ofert w konkursach, zaś podmioty udostępnią Miastu m.in. dane dotyczące swojej działalności oraz jej rezultatów, sposobu funkcjonowania oraz sytuacji finansowej. 

ROZDZIAŁ 2
CELE PROGRAMU ORAZ FORMY WSPÓŁPRACY Z PODMIOTAMI

1.	Celem głównym Programu jest: 

KSZTAŁTOWANIE SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO POPRZEZ WSPIERANIE DZIAŁAŃ NA RZECZ MIESZKAŃCÓW RYBNIKA, ZASPOKAJANIE ICH POTRZEB 
I PODNOSZENIE POZIOMU ŻYCIA ORAZ WZMOCNIENIE WSPÓŁPRACY MIĘDZY MIASTEM A  PODMIOTAMI W ZAKRESIE PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI W SFERZE ZADAŃ PUBLICZNYCH I ZWIĘKSZANIE AKTYWNOŚCI SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ. 

2. 	Realizacji celu, o którym mowa w ust. 1, służyć będą następujące cele szczegółowe:
1)	sformułowanie przejrzystych zasad współpracy między Miastem a podmiotami 
oraz inicjowanie, wspieranie i podtrzymywanie dialogu pomiędzy nimi, 
2)	podniesienie skuteczności, efektywności i jakości działań podejmowanych w sferze zadań publicznych, w tym w wyniku:
a)	zwiększenia udziału podmiotów w identyfikacji potrzeb mieszkańców i określaniu optymalnego sposobu ich zaspokajania,
b)	pełniejszego włączenia się podmiotów w realizację zadań publicznych,
3)	rozwój społeczeństwa obywatelskiego, w tym poprzez wzmocnienie potencjału podmiotów               oraz ich integrację,
4)	umacnianie w świadomości społecznej poczucia odpowiedzialności za siebie, swoje otoczenie, wspólnotę lokalną oraz jej tradycje,
5)	wprowadzanie innowacyjnych i bardziej efektywnych działań na rzecz mieszkańców 
i ich otoczenia.

3. Współpraca pomiędzy Miastem a podmiotami w sferze zadań publicznych, odbywać się będzie w szczególności w formie:
1)	zlecania podmiotom realizacji zadań publicznych na zasadach określonych w ustawie, 
2)	realizacji wspólnych projektów i inicjatyw na rzecz społeczności lokalnej,
3)	wzajemnego informowania się o planowanych kierunkach działalności, poprzez:
a) publikowanie na stronach internetowych Miasta ważnych dla podmiotów informacji,
b) gromadzenie informacji o planowanych lub realizowanych przez podmioty zadaniach sfery publicznej,
4)	konsultowania z podmiotami projektów aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tych podmiotów,
5)	tworzenia wspólnych zespołów o charakterze doradczym i inicjatywnym, złożonych 
z przedstawicieli podmiotów oraz Miasta,
6)	pomocy w nawiązywaniu kontaktów międzynarodowych, zwłaszcza z miastami partnerskimi 
i zaprzyjaźnionymi,
7)	prowadzenie zakładki dla organizacji pozarządowych na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miasta Rybnika bip.um.rybnik.eu, 
8)	udzielanie przez Prezydenta Miasta Rybnik rekomendacji, listów intencyjnych 
oraz honorowego patronatu istotnym wydarzeniom, działaniom lub programom, 
9)	wspieranie organizacyjne i merytoryczne podmiotów w zakresie szkoleń, spotkań, konferencji oraz bezpłatnego udostępniania pomieszczeń i obiektów sportowych,
10)	promowaniu trzeciego sektora poprzez organizowanie Dni Organizacji Pozarządowych, 
11)	przekazywania podmiotom, w miarę możliwości i w uzasadnionych przypadkach, 
np. przy realizacji projektów poza granicami Miasta i kraju, materiałów promocyjnych Miasta,
12)	umowy o wykonanie inicjatywy lokalnej na zasadach określonych w ustawie,
13)	umów partnerstwa określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 roku o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 84, poz. 712 
ze zm. i Nr 157, poz. 1241 ze zm.).

ROZDZIAŁ 3
PRIORYTETOWE ZADANIA PUBLICZNE 

1.	Miasto współpracuje z podmiotami w sferze zadań publicznych, określonych w art. 4 
ust. 1 ustawy, o ile są to zadania Miasta.
2.		W 2015 roku jako priorytetowe zostały określone zadania z następujących obszarów:
1)	pomocy społecznej, w tym pomocy rodzinom i osobom w trudnej sytuacji życiowej 
oraz wyrównywania szans tych rodzin i osób,
2)	ochrony i promocji zdrowia,
3)	przeciwdziałania uzależnieniom i patologiom społecznym,
4)	działalności na rzecz osób niepełnosprawnych,
5)	ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego,
6)	działalności na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijania kontaktów i współpracy między społeczeństwami,
7)	kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego,
8)	wspierania i upowszechniania kultury fizycznej,
9)	turystyki i krajoznawstwa,
10)	ratownictwa i ochrony ludności,
11)	działalności na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego,
12)	promocji i organizacji wolontariatu.

3.	Poszczególne wydziały Urzędu Miasta Rybnika, w ramach współdziałania z podmiotami, 
będą wdrażać następujące zadania:

OBSZAR:
POMOC SPOŁECZNA, W TYM POMOC RODZINOM I OSOBOM W TRUDNEJ SYTUACJI ŻYCIOWEJ ORAZ WYRÓWNYWANIE SZANS TYCH RODZIN I OSÓB 

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
DZIAŁANIA PODEJMOWANE NA RZECZ PRZECIWDZIAŁANIA WYKLUCZENIU SPOŁECZNEMU ORAZ POPRAWY ŻYCIA OSÓB W TRUDNEJ SYTUACJI ŻYCIOWEJ
1.	Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	udzielanie pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych,
2)	minimalizacja zjawiska wykluczenia społecznego na terenie Miasta poprzez poprawę jakości życia osób zagrożonych wykluczeniem społecznym. 
2.	W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	działania podejmowane na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu,
2)	działania na rzecz poprawy życia osobom w trudnej sytuacji życiowej.
3)	zapewnienie schronienia wraz z wyżywieniem dla osób bezdomnych z terenu Miasta Rybnika.

Priorytet 2.
PROWADZENIE ŚRODOWISKOWEGO DOMU SAMOPOMOCY W RYBNIKU, 
PRZY UL. KARŁOWICZA 48

1.	Celem szczegółowym współpracy w ramach tego priorytetu będzie świadczenie usług 
w ramach indywidualnych lub zespołowych treningów samoobsługi oraz treningów umiejętności społecznych polegających na nauce, rozwijaniu lub podtrzymywaniu umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. 

2.	W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie zadanie: prowadzenie Środowiskowego Domu Samopomocy w Rybniku przy ul. Karłowicza 48.

OBSZAR:
WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZASTĘPCZEJ

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
REALIZACJA NA TERENIE MIASTA PRZEDSIĘWZIĘĆ, ZWIĄZANYCH Z DZIAŁANIAMI 
NA RZECZ POMOCY RODZINIE, W TYM Z OPIEKĄ NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ 
ZE ŚRODOWISK UBOGICH, NIEWYDOLNYCH WYCHOWAWCZO ORAZ PATOLOGICZNYCH

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	wsparcie rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, wychowaniu i sprawowaniu opieki nad dzieckiem,
2)	pomoc dzieciom oraz młodzieży, sprawiającym problemy wychowawcze w pokonywaniu trudności szkolnych oraz organizowanie czasu wolnego.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	realizacja przedsięwzięć wspierających rodziny przeżywające trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych,
2)	realizacja przedsięwzięć wpierających dzieci oraz młodzież, sprawiających problemy wychowawcze w pokonywaniu trudności szkolnych oraz organizowanie czasu wolnego 
w formie placówek wsparcia dziennego.

OBSZAR:
OCHRONA I PROMOCJA ZDROWIA

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
REALIZACJA ORAZ UDZIAŁ W PRZEDSIĘWZIĘCIACH, ZWIĄZANYCH Z OCHRONĄ, PROFILAKTYKĄ I PROMOCJĄ ZDROWIA

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	zwiększenie świadomości społeczeństwa w zakresie profilaktyki zdrowia,
2)	zachęcenie społeczeństwa do prowadzenia zdrowego trybu życia.
2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	realizacja działań związanych z profilaktyką i ochroną zdrowia,
2)	realizacja działań z zakresu promocji zdrowia.

Priorytet 2.
REALIZACJA ORAZ UDZIAŁ W PRZEDSIĘWZIĘCIACH, ZWIĄZANYCH Z PROMOCJĄ ZDROWIA PSYCHICZNEGO I ZAPOBIEGANIEM ZABURZENIOM PSYCHICZNYM

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	rozwijanie wiedzy i umiejętności potrzebnych człowiekowi do radzenia sobie ze stresem 
i wymaganiami środowiska oraz zwiększania kontroli nad swoim zdrowiem psychicznym,
2)	kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie następujące zadanie: realizacja działań 
z zakresu promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym.

OBSZAR: 
PRZECIWDZIAŁANIE UZALEŻNIENIOM I PATOLOGIOM SPOŁECZNYM

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

W obszarze przeciwdziałanie uzależnieniom i patologiom społecznym wspierane będą działania podejmowane w ramach profilaktyki:

a)	uniwersalnej, tj. profilaktyki kierowanej do wszystkich osób w określonym wieku 
bez względu na stopień ryzyka wystąpienia zachowań problemowych. Jej celem jest zmniejszanie lub eliminowanie czynników ryzyka sprzyjających rozwojowi problemów alkoholowych/narkomanii w danej populacji;

b)	selektywnej, tj. profilaktyki ukierunkowanej na jednostki i grupy zwiększonego ryzyka, wymagającej dobrego ich rozpoznania. Są to działania profilaktyczne adresowane 
do jednostek lub grup, które ze względu na swoją sytuację społeczną, rodzinną, środowiskową lub uwarunkowania biologiczne, są narażone na większe od przeciętnego ryzyko wystąpienia problemów alkoholowych/narkomanii lub/ i innych zaburzeń zdrowia psychicznego;

c)	wskazującej, tj. profilaktyki ukierunkowanej na jednostki lub grupy wysokiego ryzyka, demonstrujące pierwsze symptomy problemów alkoholowych/narkomanii lub/i innych zaburzeń zachowania lub problemów psychicznych, ale jeszcze nie spełniające kryteriów diagnostycznych picia szkodliwego, uzależnienia od alkoholu/narkotyków lub innych zaburzeń związanych z nadużywaniem alkoholu/używaniem narkotyków. W jej ramach podejmowane są działania wymagające specjalistycznego przygotowania, polegające 
na terapii, interwencji, bądź leczeniu dzieci i młodzieży z symptomami zaburzeń.

PROFILAKTYKA I ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW ZWIĄZANYCH Z UŻYWANIEM NARKOTYKÓW

Priorytet 1.
ZMNIEJSZENIE POPYTU NA NARKOTYKI 

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	rozwój programów profilaktyki uniwersalnej,
2)	rozwój programów profilaktyki selektywnej i wskazującej.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną zadania: 
1)	realizacja programów profilaktyki narkomanii adresowanych do rodziców (w ramach profilaktyki uniwersalnej),
2)	realizacja oferty pozaszkolnych zajęć dla dzieci i młodzieży, w tym realizowanych podczas wypoczynku dzieci i młodzieży (w ramach profilaktyki uniwersalnej),
3)	prowadzenie działalności profilaktyczno-wychowawczej świetlic socjoterapeutycznych 
i ognisk wychowawczych (w ramach profilaktyki selektywnej i wskazującej),
4)	realizacja inicjatyw w zakresie pomocy psychologicznej i prawnej rodzinom, 
w których występuje problem narkomanii oraz problem przemocy (w ramach profilaktyki selektywnej i wskazującej),
5)	organizacja obozów profilaktycznych (w ramach profilaktyki selektywnej i wskazującej),
6)	realizacja innych programów, skierowanych do dzieci i młodzieży z grup ryzyka: 
ze środowisk zmarginalizowanych, zagrożonych demoralizacją i wykluczeniem społecznym oraz dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (w ramach profilaktyki selektywnej i wskazującej).

Priorytet 2.
POPRAWA JAKOŚCI ŻYCIA OSÓB, UŻYWAJĄCYCH NARKOTYKÓW SZKODLIWIE 
I OSÓB UZALEŻNIONYCH 

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	zwiększenie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób używających szkodliwie i uzależnionych od narkotyków,
2)	zmniejszenie marginalizacji społecznej wśród osób używających narkotyków szkodliwie oraz osób uzależnionych.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną zadania: 
1)	realizacja programów kierowanych do specyficznych grup odbiorców (np. kobiet, matek 
z dziećmi, ofiar przemocy, sprawców przemocy),
2)	organizacja obozów i turnusów rehabilitacyjnych,
3)	prowadzenie centrów integracji społecznej.

PROFILAKTYKA I ROZWIĄZYWANIE PROBLEMÓW ALKOHOLOWYCH

Priorytet 3.
OGRANICZENIE SZKÓD ZDROWOTNYCH WYNIKAJĄCYCH ZE SPOŻYWANIA ALKOHOLU 

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	zwiększenie poziomu aktywności zawodowej i społecznej osób uzależnionych od alkoholu 
po zakończeniu leczenia odwykowego,
2)	przeciwdziałanie marginalizacji i wykluczeniu społecznemu osób uzależnionych od alkoholu po zakończeniu leczenia odwykowego. 

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną zadania:
1)	realizacja działań zmierzających do aktywizacji zawodowej i społecznej osób uzależnionych od alkoholu po zakończeniu leczenia odwykowego,
2)	realizacja przedsięwzięć, mających na celu wspieranie działalności środowisk abstynenckich.

Priorytet 4.
OGRANICZENIE ZABURZEŃ ŻYCIA RODZINNEGO W TYM SZKÓD ZDROWOTNYCH 
I ROZWOJOWYCH DZIECI Z RODZIN Z PROBLEMEM ALKOHOLOWYM 

1. Celem szczegółowym współpracy w ramach tego priorytetu będzie zwiększenie dostępności 
i poprawa jakości pomocy dzieciom z rodzin z problemem alkoholowym.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną zadania:
1)	prowadzenie miejsc wsparcia środowiskowego dla dzieci z rodzin z problemem alkoholowym (świetlic z programem: socjoterapeutycznym, opiekuńczo-wychowawczym oraz innych miejsc wsparcia), a także oferujących pomoc dzieciom z FASD (Poalkoholowe spektrum zaburzeń rozwojowych),
2)	realizacja działań mających na celu rozpoznawanie i zaspokajanie indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, tworzenie i upowszechnianie działań profilaktycznych, edukacyjnych i terapeutycznych dla dzieci i młodzieży z rodzin z problemem alkoholowym.

Priorytet 5.
OGRANICZENIE ZJAWISKA PICIA ALKOHOLU PRZEZ DZIECI I MŁODZIEŻ 

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	zwiększenie jakości i dostępności programów profilaktycznych,
2)	utrwalenie postaw abstynenckich w środowisku dzieci i młodzieży oraz zwiększenie świadomości młodzieży w zakresie szkód wynikających z picia alkoholu,
3)	zmniejszenie liczby młodzieży często pijącej alkohol i upijającej się,
4)	zmiana postaw dorosłych wobec picia alkoholu przez dzieci i młodzież oraz zwiększenie kompetencji wychowawczych rodziców.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną zadania:
1)	realizacja działań służących promocji zdrowego stylu życia z uwzględnieniem aktywności kulturalnej i sportowej dzieci i młodzieży,
2)	realizacja działań profilaktycznych z obszaru profilaktyki selektywnej i wskazującej, adresowanych do grup ryzyka i młodych ludzi eksperymentujących z alkoholem,
3)	realizacja działań, mających na celu udzielanie pomocy i wsparcia rodzicom, których dzieci piją alkohol,
4)	organizacja kampanii, realizacja programów i działań edukacyjnych promujących wychowanie dzieci bez przemocy,
5)	organizacja kampanii edukacyjnych, mających na celu zwiększenie świadomości młodzieży (rodziców) na temat szkód wynikających z picia alkoholu przez dzieci i młodzież.

Priorytet 6.
OGRANICZENIE SKALI ZJAWISKA PRZEMOCY W RODZINIE ORAZ ZWIĘKSZENIE SKUTECZNOŚCI POMOCY RODZINOM 

1. Celem szczegółowym współpracy w ramach tego priorytetu będzie zwiększenie wiedzy społeczeństwa na temat przemocy w rodzinie, możliwości przeciwdziałania zjawisku oraz sposobów reagowania i uzyskania pomocy.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie zadanie: prowadzenie edukacji na temat zjawiska przemocy w rodzinie, w szczególności z problemem alkoholowym, możliwości przeciwdziałania i sposobów reagowania.
OBSZAR: 
DZIAŁALNOŚĆ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
REALIZACJA PRZEDSIĘWZIĘĆ MAJĄCYCH NA CELU INTEGRACJĘ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH ZE SPOŁECZNOŚCIĄ

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	zwiększanie dostępu osób niepełnosprawnych do dóbr i usług umożliwiających rehabilitację społeczną, integrację ze społecznością poprzez pełne uczestnictwo w życiu społecznym, kulturalnym, sportowym, rekreacji i turystyce,
2)	kształtowanie postaw społecznych, mających na celu adaptację społeczną i zawodową osób niepełnosprawnych,
3)	zwiększanie aktywności podmiotów i organizacji, działających na rzecz osób niepełnosprawnych.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	organizowanie imprez kulturalnych, sportowych, turystycznych i rekreacyjnych 
dla osób niepełnosprawnych oraz o charakterze integracyjnym, umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu społecznym,  
2)	realizacja przedsięwzięć, mających na celu rehabilitację zawodową oraz społeczną osób niepełnosprawnych,
3)	promowanie twórczości i osiągnięć osób niepełnosprawnych,
4)	prowadzenie kampanii społecznych na rzecz integracji osób niepełnosprawnych 
i przeciwdziałania ich dyskryminacji,
5)	prowadzenie kampanii, mających na celu zmianę postrzegania przez osoby niepełnosprawne swoich możliwości oraz szans na podjęcie zatrudnienia, a tym samym wpływających 
na wzrost ich samooceny.

OBSZAR:
EKOLOGIA I OCHRONA ZWIERZĄT ORAZ OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO

Realizacja: Wydział Ekologii

PRIORYTET 1.
WSPIERANIE INICJATYW SŁUŻĄCYCH PODNIESIENIU ŚWIADOMOŚCI EKOLOGICZNEJ ORAZ WIEDZY O PRZYRODZIE I OCHRONIE ŚRODOWISKA WŚRÓD MIESZKAŃCÓW

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	rozwijanie zainteresowań i poszerzanie wiedzy na temat różnorodności i bogactwa otaczającej przyrody,
2)	kształtowanie wrażliwości ekologicznej i poczucia odpowiedzialności za środowisko 
oraz propagowanie idei poszanowania przyrody wśród mieszkańców.

2.W ramach współpracy finansowej zostaną ogłoszone konkursy na zadanie: organizacja imprez ekologicznych zorientowanych na podnoszenie świadomości ekologicznej oraz wiedzy o przyrodzie 
i ochronie środowiska wśród mieszkańców.

PRIORYTET 2.
WSPIERANIE INICJATYW UKIERUNKOWANYCH NA OCHRONĘ POWIETRZA 
I UWRAŻLIWIENIE MIESZKAŃCÓW NA PROBLEMY ZWIĄZANE Z JEGO JAKOŚCIĄ

1.	Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
      1) zaakcentowanie powodów, dla których należy chronić powietrze oraz sposobów ochrony powietrza przez mieszkańców,
      2) kształtowanie emocjonalnego stosunku do spraw dotyczących ochrony powietrza, 
w tym wpływu powietrza, którym się oddycha na stan zdrowia dzieci, osób starszych i ogółu społeczeństwa,
      3) formowanie i umacnianie pozytywnych przekonań i postaw społecznych opartych                                  na świadomości wpływu na zdrowie i komfort życia oraz możliwości wpływania na stan powietrza w swoim miejscu zamieszkania poprzez społeczną postawę.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania: 
1) 	organizacja imprez mających na celu uwrażliwienie mieszkańców na problemy związane 
z jakością powietrza, w tym na zjawisko tzw. „niskiej emisji”,
2) 	wspieranie inicjatyw promocyjno-edukacyjnych zachęcających mieszkańców do zmiany systemu ogrzewania na ekologiczne i efektywnego wykorzystania paliw,
3) 	wydawanie, wspieranie i promocja opracowań, broszur oraz publikacji mających na celu wypracowanie aktywnych i postaw proekologicznych, ułatwiających podejmowanie działań 
i decyzji wpływających na stan powietrza.

OBSZAR: 
DZIAŁALNOŚĆ NA RZECZ INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ ORAZ ROZWIJANIA KONTAKTÓW I WSPÓŁPRACY MIĘDZY SPOŁECZEŃSTWAMI

Realizacja: Wydział Rozwoju, Promocji Gospodarczej i Integracji Europejskiej

PRIORYTET 1.
WSPIERANIE DZIAŁAŃ SŁUŻĄCYCH INTEGRACJI RYBNIKA Z MIASTAMI INNYCH KRAJÓW, W TYM PARTNERSKIMI I ZAPRZYJAŹNIONYMI ORAZ ROZWIJANIU KONTAKTÓW I WSPÓŁPRACY POMIĘDZY SPOŁECZNOŚCIAMI TYCH MIAST

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	integracja społeczności europejskiej, w szczególności z miast partnerskich i zaprzyjaźnionych 
z mieszkańcami Rybnika,
2)	upowszechnianie wizerunku i promocja Rybnika za granicą, w szczególności 
w miastach partnerskich i zaprzyjaźnionych,
3)	umożliwienie mieszkańcom Rybnika poznania specyfiki partnerskich i zaprzyjaźnionych miast. 

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	organizacja Dni Rybnika w miastach partnerskich i zaprzyjaźnionych,
2)	organizacja przedsięwzięć o charakterze kulturalnym oraz sportowym za granicą, 
w szczególności w miastach partnerskich i zaprzyjaźnionych,
3)	przybliżenie mieszkańcom Rybnika miast partnerskich i zaprzyjaźnionych, poprzez organizację przedsięwzięć kulturalnych w Rybniku, 
4)	rozpowszechnianie wiedzy o Rybniku i regionie za granicą, w szczególności w miastach partnerskich i zaprzyjaźnionych m. in. poprzez udział w konferencjach, debatach 
i spotkaniach,
5)	organizacja wymian dzieci i młodzieży z Rybnika w miastach partnerskich 
i zaprzyjaźnionych,
6)	realizacja zadań mających na celu rozwijanie współpracy z Polonią i Polakami mieszkającymi w miastach partnerskich i zaprzyjaźnionych.
OBSZAR:
KULTURA, SZTUKA, OCHRONA DÓBR KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
UPOWSZECHNIANIE KULTURY, OCHRONA DÓBR KULTURY I LUDOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO ORAZ PIELĘGNOWANIE POLSKOŚCI I TRADYCJI

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	wzbogacanie oferty kulturalnej kierowanej do szerokiego grona odbiorców,
2)	promowanie wartościowych przedsięwzięć kulturalnych,
3)	pielęgnowanie polskości, tradycji i ludowego dziedzictwa kulturowego,
4)	zwiększanie dostępu społeczeństwa do dóbr kultury.

2.	W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	działania na rzecz rozwoju amatorskiego ruchu artystycznego, folkloru, a także rękodzieła ludowego i artystycznego, 
2)	integracja społeczno-kulturalna poprzez organizację festiwali, przeglądów, konkursów, koncertów, festynów i innych imprez środowiskowych, w tym przedsięwzięć kulturalnych 
o charakterze wojewódzkim, krajowym i międzynarodowym, wyróżniających się wysokimi wartościami artystycznymi,
3)	upowszechnianie muzyki, sztuki (w tym m. in. malarstwa, grafiki, rzeźby, technik cyfrowych), sztuki filmowej i teatralnej oraz kultury harcerskiej, 
4) realizacja przedsięwzięć z zakresu edukacji kulturalnej, wychowania przez sztukę 
oraz upowszechniania wiedzy o kulturze wśród mieszkańców Miasta,
5) prezentacja dorobku kultury oraz osiągnięć rybnickich grup oraz indywidualnych artystów 
w kraju i za granicą, w szczególności poprzez: uczestnictwo w festiwalach, przeglądach, konkursach, prezentacjach kulturalnych i artystycznych,
6)  aktywizacja społeczno-kulturalna zrewitalizowanego ciągu ulic Sobieskiego i Powstańców Śląskich..

OBSZAR: 
WSPIERANIE I UPOWSZECHNIANIE KULTURY FIZYCZNEJ 

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
WSPIERANIE I UPOWSZECHNIANIE SPORTU

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	upowszechnianie sportu wśród lokalnej społeczności,
2)	podniesienie w Mieście poziomu wyszkolenia sportowego,
3)	wyrównanie szans życiowych osób niepełnosprawnych poprzez upowszechnianie sportu 
w ich środowisku.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie następujące zadanie: 
wspieranie i upowszechnianie sportu poprzez szkolenie sportowe (prowadzenie zajęć treningowych; organizowanie zgrupowań sportowych; udział w rozgrywkach, zawodach 
i turniejach sportowych) oraz organizację zajęć, zawodów, imprez sportowych.

OBSZAR:
TURYSTYKA I KRAJOZNAWSTWO

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej
Priorytet 1.
WSPIERANIE ROZWOJU TURYSTYKI I KRAJOZNAWSTWA 

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą:
1)	zapewnienie lokalnej społeczności szerszego dostępu do produktu turystycznego poprzez wspieranie zadań publicznych z zakresu turystyki,
2)	zwiększenie lokalnej oferty turystycznej, a także stanu wiedzy na temat atrakcji turystycznych Miasta,
3)	popularyzacja tradycji turystycznych Miasta.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie następujące zadanie: organizacja imprez, wycieczek, rajdów oraz turniejów turystyczno – krajoznawczych.

OBSZAR:
RATOWNICTWO I OCHRONA LUDNOŚCI

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
PODNOSZENIE BEZPIECZEŃSTWA NA AKWENACH MIASTA  

1. Celem szczegółowym współpracy w ramach tego priorytetu będzie zapewnienie bezpieczeństwa na akwenach Miasta.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie następujące zadanie: realizacja działań służących zapewnieniu bezpieczeństwa osób na rybnickich akwenach.

OBSZAR:
DZIAŁALNOŚĆ NA RZECZ MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH I ETNICZNYCH ORAZ JĘZYKA REGIONALNEGO

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
 UPOWSZECHNIANIE KULTUR MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH I ETNICZNYCH 
ORAZ JĘZYKA REGIONALNEGO

1. Celami szczegółowymi współpracy w ramach tego priorytetu będą: 
1)	kultywowanie tradycji mniejszości narodowych i etnicznych,
2)	upowszechnianie języka regionalnego.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostaną następujące zadania:
1)	działania na rzecz ochrony mniejszości narodowych i etnicznych,
2)	promocja kultury i dziedzictwa mniejszości narodowych i etnicznych,
3)	podtrzymanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych, realizowanej poprzez działalność artystyczną, wydawniczą, medialną oraz edukacyjną.

OBSZAR:
PROMOCJA I ORGANIZACJA WOLONTARIATU 

Realizacja: Wydział Polityki Społecznej

Priorytet 1.
ZWIĘKSZENIE DOSTĘPNOŚCI DO USŁUG WOLONTARIACKICH  

1. Celem szczegółowym współpracy w ramach tego priorytetu będzie: upowszechnianie usług wolontariackich.

2. W ramach współpracy finansowej zlecone zostanie następujące zadanie: 
wspieranie działań, mających na celu upowszechnianie wolontariatu, ukierunkowanego na pomoc osobom niepełnosprawnym.

ROZDZIAŁ 4
OKRES I SPOSÓB REALIZACJI PROGRAMU 

1.	Program będzie realizowany w okresie od stycznia do grudnia 2015 roku. 
2.	Program będzie realizowany przez Miasto m.in. poprzez zlecanie realizacji zadań publicznych podmiotom, których cele statutowe są zgodne z zakresem zlecanego zadania.
3.	Zlecanie podmiotom realizacji zadań publicznych może mieć następujące formy:
1)	powierzenie realizacji zadań publicznych wraz z udzieleniem dotacji na finansowanie ich realizacji,
2)	wsparcie realizacji zadań publicznych wraz z udzieleniem dotacji na dofinansowanie 
ich realizacji.
4. 	Dotacje, o których mowa w pkt. 3, nie mogą być wykorzystane na:
1)	przedsięwzięcia, które są dofinansowane z budżetu Miasta lub jego funduszy celowych 
na podstawie przepisów szczególnych,
2)	sfinansowanie lub dofinansowanie kosztów, które podmiot poniósł na realizację zadania przed zawarciem umowy o udzielenie dotacji,
3)	remonty pomieszczeń i obiektów budowlanych,
4)	zakupy nieruchomości,
5)	rezerwy na pokrycie przyszłych strat lub zobowiązań,
6)	działalność gospodarczą podmiotów prowadzących działalność pożytku publicznego,
7)	odsetki z tytułu niezapłaconych w terminie zobowiązań,
8)	udzielanie pomocy finansowej osobom fizycznym lub prawnym, 
9)	działalność polityczną,
10)	pokrycie kosztów utrzymania biura podmiotów, wykraczające poza zakres realizacji zleconego zadania,
11)	nagrody, premie i inne formy pomocy rzeczowej lub finansowej dla osób zajmujących się realizacją zadania,
12)	wypłaty wynagrodzeń i pochodnych dla zawodników lub działaczy klubu sportowego,
13)	transfery zawodników z innych klubów sportowych,
14)	zapłaty kar, mandatów i innych opłat sankcyjnych nałożonych na klub sportowy 
lub zawodnika tego klubu,
15)	podatek VAT – w przypadku podmiotów korzystających z prawa do odliczenia podatku               od towarów i usług z tytułu dokonanych zakupów,
16)	koordynatora oraz obsługę prawną i administracyjną projektu (nie dotyczy obsługi księgowej zadania).
5. 	Miasto zastrzega sobie prawo do wskazania dodatkowych pozycji, których finansowanie                          z dotacji nie jest możliwe. 
6.    Zlecanie zadań w formach, o których mowa w pkt. 3, następuje:
1)	w trybie otwartego konkursu ofert, zwanego dalej „konkursem”, 
2)	z pominięciem konkursu, na zasadach określonych w ustawie chyba, że przepisy odrębne przewidują inny tryb zlecania.
7. 	W otwartym konkursie ofert uczestniczą podmioty.
8. 	Konkurs dla określonego zadania ogłasza Prezydent Miasta Rybnika lub osoba przez niego upoważniona. 
9. 	Ogłoszenie o konkursie zamieszczane jest:	
1)	w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Rybnika (bip.um.rybnik.eu), zakładka Organizacje pozarządowe/Realizacja zadań publicznych,
2)	na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Rybnika (obok pokoju Wydziału prowadzącego konkurs),
3)	na stronie internetowej Miasta www.rybnik.eu.
10. 	W otwartym konkursie ofert dopuszcza się możliwość wyboru więcej niż jednej oferty.
11. Warunkiem przystąpienia do konkursu jest złożenie oferty, zgodnej ze wzorem określonym 
w akcie wykonawczym do ustawy.
12. 	Oferta realizacji tego samego zadania złożona do konkursów, ogłoszonych w różnych obszarach,  o których mowa w Rozdziale 3 ust. 2, podlega wykluczeniu z postępowania konkursowego. 
13. Informacja o zleceniu realizacji zadania publicznego z pominięciem otwartego konkursu ofert, 
po złożeniu przez podmiot oferty, o której mowa w ust. 10, i uznaniu przez Prezydenta Miasta celowości realizacji zadania, zamieszczana jest w terminie nie dłuższym niż 7 dni roboczych 
od dnia wpłynięcia oferty, na okres 7 dni:
1)	w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Rybnika (bip.um.rybnik.eu), zakładka Organizacje pozarządowe/Realizacja zadań publicznych,
2)	na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Rybnika (obok pokoju Wydziału, prowadzącego konkurs),
3)	na stronie internetowej Miasta www.rybnik.eu.
14. Wykaz podmiotów, którym przyznano dotacje, nazwy zleconych zadań i kwoty przyznane na ich realizację są publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Rybnika (bip.um.rybnik.eu), zakładka Organizacje pozarządowe/Realizacja zadań publicznych, na stronie internetowej Miasta www.rybnik.eu oraz zamieszczane na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Rybnika (obok pokoju Wydziału, prowadzącego konkurs).

ROZDZIAŁ 5
TRYB POWOŁYWANIA I ZASADY DZIAŁANIA KOMISJI KONKURSOWYCH 
DO OPINIOWANIA OFERT W OTWARTYCH KONKURSACH OFERT

1.	Prezydent Miasta powołuje zarządzeniem Komisję Konkursową, zwaną dalej „Komisją” 
w celu opiniowania ofert złożonych w otwartych konkursach ofert. 
2.	Komisja złożona jest ze wskazanych przez Prezydenta Miasta:
1)	przedstawicieli organu wykonawczego Miasta,
2)	osób reprezentujących podmioty, 
na zasadach określonych w ustawie.
3.	Zaproszenie do zgłaszania kandydatów do Komisji reprezentujących organizacje pozarządowe zamieszcza się w zakładce dla organizacji pozarządowych, dostępnej w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie internetowej Miasta oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Rybnika (obok pokoju Wydziału prowadzącego konkurs).
4.	W skład Komisji powołanej do zaopiniowania ofert złożonych w danym konkursie, wchodzą, 
ze strony podmiotów, w pierwszej kolejności osoby reprezentujące obszary działania zbieżne 
z zakresem merytorycznym ogłoszonego konkursu.  
5.	W pracach Komisji mogą również uczestniczyć, z głosem doradczym, osoby posiadające specjalistyczną wiedzę w dziedzinie obejmującej zakres zadań publicznych, których dotyczy konkurs.
6.	Komisja może działać bez udziału osób wskazanych przez podmioty, jeżeli:
1)	żaden podmiot nie wskazał osób do składu Komisji,
2)	wskazane osoby nie wezmą udziału w pracach Komisji,
3)	wszystkie powołane w skład Komisji osoby podlegają wykluczeniu, na zasadach określonych w ustawie.
7.	Prezydent Miasta zasięga opinii Komisji każdorazowo przed podjęciem decyzji, o której mowa 
w ust. 14.
8.	Posiedzenia Komisji zwołuje Przewodniczący, za pośrednictwem Wydziału prowadzącego dany konkurs.
9.	O terminie posiedzenia Komisji członkowie zostają poinformowani niezwłocznie po jego ustaleniu w formie elektronicznej lub telefonicznej. 
10.	W posiedzeniu Komisji musi wziąć udział, co najmniej połowa powołanego składu Komisji 
(z zaokrągleniem w górę). Brak wskazanej liczby osób na posiedzeniu powoduje konieczność zwołania kolejnego posiedzenia.
11.	Komisja opiniuje wnioski złożone w konkursie, w oparciu o kryteria wskazane 
w ogłoszeniu konkursu.
12.	W trakcie opiniowania każdego z wniosków stanowisko Komisji podejmowane jest 
w drodze głosowania. W sprawach nierozstrzygniętych decyduje głos Przewodniczącego Komisji.
13.	Z posiedzenia Komisji zostaje sporządzony protokół, zawierający wykaz projektów rekomendowanych oraz projektów, które nie uzyskały rekomendacji wraz z uzasadnieniem.
14.	Przewodniczący Komisji przekazuje protokół Prezydentowi Miasta, który w formie zarządzenia podejmuje decyzję o wyborze podmiotów, które otrzymały dotację oraz o jej wysokości. 
15.	Komisja działa społecznie i z tytułu brania udziału w jej pracach członkom nie przysługują żadne rekompensaty finansowe i rzeczowe.
16.	Obsługę administracyjną Komisji zapewnia Wydział, prowadzący dany konkurs, w którego aktach przechowywane są protokoły z posiedzenia Komisji.

ROZDZIAŁ 6
WYSOKOŚĆ ŚRODKÓW PRZEZNACZONYCH NA REALIZACJĘ PROGRAMU 

Wysokość środków planowanych na realizację w 2015 roku Programu wynosi nie mniej                             niż 3.000.000 zł.

ROZDZIAŁ 7
SPOSÓB TWORZENIA PROGRAMU I PRZEBIEG JEGO KONSULTACJI

Projekt Programu został przygotowany przez Wydział Polityki Społecznej w konsultacji 
z pozostałymi wydziałami współpracującymi z podmiotami. Został on także poddany konsultacjom 
z podmiotami, w sposób określony w zarządzeniu Prezydenta Miasta. 

W ramach przeprowadzonych konsultacji projekt Programu został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Rybnika (bip.um.rybnik.eu), zakładka Organizacje pozarządowe. Zainteresowane podmioty miały możliwość wyrażenia swojej opinii oraz wnoszenia poprawek                         do przygotowanego projektu. Z przebiegu konsultacji sporządzono informację określającą wynik konsultacji, która została przedłożona Prezydentowi Miasta, a jej kopia przekazana 
do Wydziału Organizacyjnego, w celu umożliwienia zapoznania się radnych Miasta z jej treścią. 

ROZDZIAŁ 8
SPOSÓB OCENY REALIZACJI PROGRAMU

1.	Oceny realizacji programu dokonuje się na podstawie wartości osiągniętych wskaźników realizacji programu, którymi są:
1)	wysokość środków finansowych przekazanych podmiotom na realizację zadań publicznych,
2)	liczba ofert na realizację zadań publicznych złożonych przez podmioty w trybie konkursowym oraz pozakonkursowym,
3)	liczba podmiotów, które brały udział w konsultacjach aktów normatywnych w dziedzinach dotyczących ich działalności statutowej,
4)	liczba zadań publicznych zleconych podmiotom, z wyszczególnieniem wsparcia i powierzenia realizacji tych zadań,
5)	liczba zawartych umów z  podmiotami na realizację zadań publicznych,
6)	liczba podmiotów, którym zlecono realizację zadań publicznych,
7)	liczba ogłoszonych konkursów ofert,
8)	formy i zakres współpracy Miasta z podmiotami o charakterze pozafinansowym.
2.	Ocena realizacji programu współpracy prowadzona jest w sposób ciągły, przez cały okres jego obowiązywania, a także po jego zakończeniu przez Wydział Polityki Społecznej, przy udziale pozostałych wydziałów współpracujących z podmiotami.
3. Ocena obejmować będzie również identyfikację ewentualnych błędów ich wpływ na Program 
oraz uzyskanie rekomendacji, jakie nieprawidłowości należy wyeliminować w przyszłości. Tym samym przyczyni się do lepszego przygotowania kolejnych programów współpracy Miasta 
z podmiotami.
4.	Podmioty prowadzące działalność na terenie Miasta mogą zgłaszać w trakcie realizacji Programu, w formie elektronicznej na adres: spoleczny@um.rybnik.pl lub pisemny, 
do Wydziału Polityki Społecznej swoje wnioski, uwagi i propozycje, dotyczące Programu. 
5.	Wydział Polityki Społecznej opracuje sprawozdanie z realizacji Programu, zawierające 
w szczególności informację o wartościach osiągniętych wskaźników oraz zakresie współpracy Miasta z podmiotami.  
6.	Sprawozdanie z realizacji Programu Wydział Polityki Społecznej przedstawi Prezydentowi Miasta nie później niż do dnia 31 marca 2016 roku. 
7.	Prezydent Miasta przedłoży Radzie Miasta sprawozdanie z realizacji Programu 
oraz zamieści je w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Rybnika bip.um.rybnik.eu 
nie później niż do dnia 30 kwietnia 2016 roku.  
8.	Kopia sprawozdania z realizacji Programu przechowywana będzie w zbiorze akt Wydziału Polityki Społecznej i dostępna będzie dla wszystkich osób zainteresowanych.