Do zadań Geologa Powiatowego należy w szczególności:
1) zatwierdzanie (lub odmowa zatwierdzenia) projektów robót geologicznych oraz dokumentacji geologicznych dla:
a) złóż kopalin nieobjętych własnością górniczą, poszukiwanych lub rozpoznawanych na obszarze do 2 ha w celu wydobycia metodą odkrywkową w ilości do 20000 m3 w roku kalendarzowym i bez użycia środków strzałowych,
b) ujęć wód podziemnych, których przewidywane lub ustalone zasoby nie przekraczają 50 m3/h,
c) badań geologiczno-inżynierskich wykonywanych na potrzeby zagospodarowania przestrzennego gminy oraz warunków posadawiania obiektów budowlanych, z wyłączeniem ponadwojewódzkich inwestycji liniowych,
d) odwodnień budowlanych o wydajności nieprzekraczającej 50 m3/h,
e) warunków hydrogeologicznych w związku z zamierzonym wykonywaniem przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na wody podziemne, w tym powodować ich zanieczyszczenie, dotyczących inwestycji zaliczonych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko może być wymagany, z wyłączeniem przedsięwzięć mogących negatywnie oddziaływać na wody lecznicze oraz ponadwojewódzkich inwestycji liniowych;
2) przyjmowanie zgłoszeń projektów robót geologicznych wykonywanych w celu: wykorzystywania ciepła ziemi lub wykonywania wkopów oraz otworów wiertniczych o głębokości do 30 m w celu wykonywania ujęć wód podziemnych na potrzeby poboru wód podziemnych w ilości nieprzekraczającej 5 m3 na dobę na obszarach górniczych utworzonych w celu wykonywania działalności metodą otworów wiertniczych;
3) przyjmowanie innej dokumentacji geologicznej;
4) gromadzenie, ewidencjonowanie, archiwizacja, przechowywanie, ochrona i udostępnianie informacji geologicznej;
5) udzielanie lub odmowa udzielenia koncesji na wydobywanie kopalin ze złóż nieobjętych własnością górniczą na obszarze nie przekraczającym powierzchni 2 ha, wydobyciu nie przekraczającym 20000 m3 w roku kalendarzowym, przy działalności prowadzonej metodą odkrywkową oraz bez użycia środków strzałowych, a także cofanie, bądź ograniczenie jej zakresu bez odszkodowania oraz stwierdzenie jej wygaśnięcia;
6) opiniowanie koncesji udzielanych przez ministra właściwego do spraw środowiska dla działalności prowadzonej na terenie Miasta, w zakresie:
a) poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, z wyłączeniem złóż węglowodorów, albo poszukiwania lub rozpoznawania kompleksu podziemnego składowania dwutlenku węgla,
b) poszukiwania i rozpoznawania złóż węglowodorów oraz wydobywania węglowodorów ze złóż;
7) uzgadnianie działalności prowadzonej na terenie Miasta, w zakresie:
a) koncesji wydawanych przez inne organy administracji geologicznej na wydobywanie kopalin ze złóż, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji, podziemne składowanie odpadów albo podziemne składowanie dwutlenku węgla,
b) wydawania decyzji inwestycyjnej;
8) przyjmowanie zawiadomień o zamiarze rozpoczęcia robót geologicznych od podmiotów, które uzyskały koncesję na poszukiwanie lub rozpoznawanie kopaliny albo uzyskały decyzję o zatwierdzeniu projektu robót geologicznych;
9) nadzór i kontrola w granicach właściwości rzeczowej i miejscowej w zakresie:
a) całodobowego wstępu, wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem do: miejsc wykonywania robót geologicznych; miejsc wydobywania kopalin; zakładów górniczych; siedzib, obiektów i urządzeń podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem górniczym; siedzib, obiektów i urządzeń przedsiębiorców produkujących, importujących lub wprowadzających do obrotu wyroby przeznaczone do stosowania w ruchu zakładu górniczego,
b) dostępu do niezbędnych informacji, urządzeń i dokumentów,
c) żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób,
d) żądania udzielania wyjaśnień w zakresie niezbędnym do sprawowania nadzoru i kontroli,
e) legitymowania osób w celu stwierdzenia ich tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli,
f) żądania okazania dokumentów i udostępniania niezbędnych danych,
g) pobierania próbek, przeprowadzania niezbędnych badań lub wykonywania innych czynności kontrolnych;
10) odpowiednio wstrzymywanie działalności, nakazanie niezwłocznego usunięcia stwierdzonych uchybień a w razie potrzeby nakazanie podjęcia czynności mających na celu doprowadzenie środowiska do należytego stanu, w przypadku stwierdzenia, że działalność określona ustawą jest wykonywana:
a) z naruszeniem warunków określonych w koncesji,
b) bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych lub z naruszeniem określonych w nim warunków,
c) bez przedłożonego projektu robót geologicznych, który nie podlega zatwierdzeniu, lub z naruszeniem określonych w nim warunków;
11) ustalanie opłaty dodatkowej za działalność wykonywaną z rażącym naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robót geologicznych;
12) przekazywanie prowadzącemu rejestr obszarów górniczych dokumentów stanowiących podstawę dokonania wpisu do rejestru obszarów górniczych;
13) ogłaszanie granic obszarów i terenów górniczych, określonych w koncesji, w sposób zwyczajowo przyjęty w Mieście;
14) opiniowanie planów ruchu zakładu górniczego;
15) przyjmowanie informacji o zmianach zasobów złoża kopaliny.